Το μούδιασμα στα χέρια είναι ένα από τα συχνότερα συμπτώματα που οδηγούν κάποιον στον νευρολόγο. Μπορεί να εμφανίζεται στον ύπνο, κατά τη διάρκεια της εργασίας ή χωρίς προφανή αιτία. Άλλοτε υποχωρεί σε λίγα λεπτά και άλλοτε επιμένει για εβδομάδες ή μήνες. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υποδηλώνει σοβαρή νευρολογική νόσο. Ωστόσο, η κατανομή του μουδιάσματος, ο τρόπος εμφάνισης και τα συνοδά συμπτώματα μπορούν να μας δώσουν πολύτιμες πληροφορίες για την αιτία του.
Τι εννοούμε με τον όρο «μούδιασμα»;
Οι ασθενείς χρησιμοποιούν τη λέξη «μούδιασμα» για να περιγράψουν διαφορετικές αισθήσεις:
- Μυρμήγκιασμα ή «τσιμπήματα από καρφίτσες».
- Μειωμένη αίσθηση της αφής.
- Αίσθηση ότι το χέρι είναι «ξένο» ή βαρύ.
- Αίσθημα καύσου ή ηλεκτρικού ρεύματος.
Αυτές οι διαταραχές ονομάζονται αισθητικές διαταραχές και μπορεί να οφείλονται σε δυσλειτουργία περιφερικών νεύρων, νευρικών ριζών ή, σπανιότερα, του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Οι συχνότερες αιτίες
1. Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα
Είναι μία από τις συχνότερες αιτίες μουδιάσματος στα χέρια και προκαλείται από πίεση του μέσου νεύρου στον καρπό. Το μούδιασμα εντοπίζεται συνήθως στον αντίχειρα, τον δείκτη, το μέσο και μέρος του παράμεσου δακτύλου. Χαρακτηριστικά, τα συμπτώματα επιδεινώνονται τη νύχτα. Ο ασθενής μπορεί να ξυπνά και να αισθάνεται την ανάγκη να τινάξει το χέρι του για να ανακουφιστεί. Σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί αδυναμία του αντίχειρα, δυσκολία στον χειρισμό μικρών αντικειμένων ή ακόμη και μυϊκή ατροφία.
2. Πίεση του ωλενίου νεύρου στον αγκώνα
Όταν το μούδιασμα αφορά κυρίως το μικρό δάκτυλο και το αντίστοιχο μισό του παράμεσου, πιθανή αιτία είναι η πίεση του ωλενίου νεύρου. Συχνά επιδεινώνεται όταν ο αγκώνας παραμένει λυγισμένος για πολλή ώρα, όπως κατά τη χρήση κινητού τηλεφώνου ή κατά τον ύπνο. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να επηρεαστεί η δύναμη και η λεπτή κινητικότητα των δακτύλων.
3. Αυχενική ριζοπάθεια
Δεν προέρχονται όλα τα μουδιάσματα από τον καρπό ή τον αγκώνα. Πίεση ή ερεθισμός μιας νευρικής ρίζας στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης μπορεί να προκαλέσει πόνο, μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα που επεκτείνεται από τον αυχένα προς το άνω άκρο. Η αυχενική ριζοπάθεια μπορεί να συνοδεύεται από πόνο, μυϊκή αδυναμία ή μεταβολή των τενόντιων αντανακλαστικών. Ο πόνος στον αυχένα, πάντως, δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει.
4. Πολυνευροπάθεια
Όταν το μούδιασμα εμφανίζεται και στα δύο χέρια, ιδιαίτερα μάλιστα εάν συνυπάρχουν ανάλογα συμπτώματα στα πόδια, πρέπει να εξετάζεται η πιθανότητα πολυνευροπάθειας. Συχνά αίτια αυτής είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, η ανεπάρκεια βιταμίνης Β12, η χρόνια υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και ορισμένα φάρμακα. Στην τυπική περιφερική πολυνευροπάθεια τα συμπτώματα αρχίζουν συνήθως από τα πόδια και αργότερα επεκτείνονται στα χέρια.
Γιατί μουδιάζουν τα χέρια τη νύχτα;
Το νυχτερινό μούδιασμα είναι ιδιαίτερα συχνό. Κατά τη διάρκεια του ύπνου μπορεί να διατηρούμε τους καρπούς ή τους αγκώνες σε θέσεις που αυξάνουν την πίεση στα αντίστοιχα νεύρα. Ένα παροδικό μούδιασμα που υποχωρεί γρήγορα μετά την αλλαγή θέσης δεν σημαίνει απαραίτητα νευρολογική πάθηση. Αν όμως το σύμπτωμα επανέρχεται συχνά, διακόπτει τον ύπνο ή αρχίζει να εμφανίζεται και κατά τη διάρκεια της ημέρας, χρειάζεται αξιολόγηση.
Πότε το μούδιασμα είναι ανησυχητικό;
Το αιφνίδιο μούδιασμα στο ένα χέρι, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από αδυναμία, ασυμμετρία προσώπου, δυσκολία στην ομιλία ή διαταραχή της όρασης, μπορεί να αποτελεί εκδήλωση αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου. Σε μια τέτοια περίπτωση απαιτείται άμεση επείγουσα ιατρική εκτίμηση, ακόμη και αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν. Επείγουσα αξιολόγηση χρειάζεται επίσης όταν εμφανίζεται ταχέως επιδεινούμενο μούδιασμα μαζί με αδυναμία, δυσκολία στη βάδιση ή διαταραχές της ούρησης. Αντίθετα, ένα χρόνιο ή υποτροπιάζον μούδιασμα χωρίς άλλα ανησυχητικά χαρακτηριστικά συνήθως επιτρέπει προγραμματισμένη νευρολογική εκτίμηση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι η λήψη ιστορικού και η λεπτομερής νευρολογική εξέταση. Ο νευρολόγος εξετάζει ποια δάκτυλα επηρεάζονται, αν υπάρχουν συμπτώματα και σε άλλα μέρη του σώματος, εάν συνυπάρχει μυϊκή αδυναμία και πώς μεταβάλλονται τα συμπτώματα με τις κινήσεις ή τη θέση του άνω άκρου. Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να χρειαστούν συμπληρωματικές εξετάσεις.
Πότε χρειάζεται ηλεκτρομυογράφημα;
Ο ηλεκτροφυσιολογικός έλεγχος, ο οποίος περιλαμβάνει μελέτες νευρικής αγωγιμότητας και μελέτες της μυϊκής λειτουργίας, μπορεί να βοηθήσει:
- Στον εντοπισμό βλάβης ενός περιφερικού νεύρου.
- Στην εκτίμηση της βαρύτητας μιας νευροπάθειας.
- Στη διάκριση μεταξύ περιφερικής νευροπάθειας και αυχενικής ριζοπάθειας.
Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς ηλεκτροφυσιολογικό έλεγχο. Η επιλογή της εξέτασης βασίζεται στα κλινικά ευρήματα και στο διαγνωστικό ερώτημα. Αντίστοιχα, η μαγνητική τομογραφία της αυχενικής μοίρας δεν είναι απαραίτητη σε κάθε ασθενή με μούδιασμα των χεριών.
Μπορεί να αντιμετωπιστεί;
Η θεραπεία, προφανώς, εξαρτάται από την αιτία. Στο ήπιο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα μπορεί να βοηθήσει ένας νάρθηκας που διατηρεί τον καρπό σε ουδέτερη θέση. Σε άλλες περιπτώσεις χρειάζεται αντιμετώπιση μιας μεταβολικής διαταραχής, προσαρμογή δραστηριοτήτων ή ειδική θεραπεία της υποκείμενης νευρολογικής πάθησης. Όταν υπάρχει προοδευτική μυϊκή αδυναμία ή μόνιμη απώλεια αισθητικότητας, η έγκαιρη διάγνωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος μόνιμης νευρικής βλάβης.
Συμπερασματικά
Το μούδιασμα στα χέρια είναι σύμπτωμα και όχι διάγνωση. Η ακριβής κατανομή του, η διάρκεια, ο τρόπος εμφάνισης και η παρουσία άλλων νευρολογικών συμπτωμάτων καθορίζουν τη διαγνωστική προσέγγιση. Η σωστή νευρολογική αξιολόγηση επιτρέπει να εντοπιστεί η αιτία και να αποφευχθούν τόσο η άσκοπη ανησυχία όσο και οι περιττές εξετάσεις.
Βιβλιογραφία
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Management of Carpal Tunnel Syndrome: Clinical Practice Guideline. 2024. AAOS
- NICE. Suspected neurological conditions: recognition and referral. Guideline NG127. NICE
- Childress MA, Becker BA. Nonoperative Management of Cervical Radiculopathy. American Family Physician. 2016;93:746–754. Άρθρο
- England JD, et al. Practice Parameter: Evaluation of distal symmetric polyneuropathy. Neurology. 2009;72:185–192. DOI: 10.1212/01.wnl.0000336370.51010.a1
- NICE. Stroke and transient ischaemic attack in over 16s: diagnosis and initial management. Guideline NG128. NICE